Czym jest zwężenie cewki moczowej?

W przypadku uszkodzenia cewki moczowej z różnych przyczyn, w procesie gojenia tworzy się tkanka bliznowata, która kurczy się, powodując zwężenie światła cewki moczowej, a nawet jej całkowite zamknięcie. Nabłonek wyściełający ulega ścieńczeniu i częściowej metaplazji, przekształcając się w nabłonek wielowarstwowy płaski. Warstwa właściwa staje się nieciągła, a naczyniowa struktura zatokowa ciała gąbczastego zostaje w dużej mierze zastąpiona przez włóknistą tkankę łączną, która miesza się z tkanką gąbczastą bez wyraźnej granicy. Rezultatem wszystkich tych zmian jest zwężenie cewki moczowej.

Zwężenie cewki moczowej jest jednym z najczęstszych schorzeń w chirurgii urologicznej. W ostatnich latach, wraz z rozwojem takich gałęzi przemysłu jak transport i budownictwo, a także coraz powszechniejszym stosowaniem narzędzi wewnątrzcewkowych i procedur chirurgicznych, jego częstość występowania rośnie zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. Do najczęstszych przyczyn zwężenia cewki moczowej należą czynniki wrodzone, zapalne, pourazowe, jatrogenne i idiopatyczne.

Ponieważ męska cewka moczowa jest dłuższa niż żeńska i różni się anatomicznym położeniem oraz strukturą tkanek, jest bardziej podatna na urazy i infekcje. W połączeniu z czynnikami społecznymi, schorzenie to dotyka głównie dorosłych mężczyzn.

1. Przyczyny zwężenia cewki moczowej

Zwężenie cewki moczowej można podzielić na spastyczne i organiczne.

Spastyczne zwężenie cewki moczowej to przejściowe zjawisko spowodowane skurczem zewnętrznego zwieracza cewki moczowej. Czynnikami sprzyjającymi mogą być: zapalenie cewki moczowej, kamienie cewkowe, zabiegi wewnątrzcewkowe lub nieprawidłowa aktywność seksualna. Zwężenia spastyczne można zazwyczaj leczyć kompleksowo, stosując leczenie, które obejmuje usunięcie czynników sprzyjających, ciepłe kąpiele nasiadowe, leki uspokajające, przeciwbólowe i rozkurczowe.

Zwężenia organiczne można podzielić na trzy kategorie w zależności od etiologii:

① Wrodzone zwężenie cewki moczowej, np. zwężenie ujścia cewki moczowej lub zastawki cewki moczowej.

② Zapalne zwężenie cewki moczowej, które może być spowodowane rzeżączką, gruźlicą lub zakażeniami nieswoistymi. Wzór zwężenia ma zazwyczaj złożony charakter, a stopień zwężenia jest często znaczny. Po wczesnym wyleczeniu zakażenia leczenie polega głównie na poszerzeniu cewki moczowej. Dodatkowo, cewnikowanie na stałe może również powodować zwężenie cewki moczowej.

③ Najczęstszym typem zwężenia cewki moczowej jest pourazowe zwężenie, będące wynikiem poważnego uszkodzenia cewki moczowej i nieodpowiedniego lub opóźnionego leczenia początkowego.

Z punktu widzenia patologicznego stopień, głębokość i długość zwężenia są bardzo zróżnicowane. Zazwyczaj występuje tylko jedno zwężenie, choć zwężenia gonokokowe mogą być liczne. Zwężenia mogą ulec wtórnemu zakażeniu, prowadzącemu do uchyłków cewki moczowej, zapalenia okołocewkowego, zapalenia gruczołu krokowego lub zapalenia jądra i najądrza. Długotrwałe utrzymywanie się niedrożności dróg moczowych może ostatecznie doprowadzić do wodonercza, niewydolności nerek i mocznicy.

2. Obraz kliniczny zwężenia cewki moczowej

Objawy zwężenia cewki moczowej różnią się w zależności od stopnia, rozległości i zaawansowania. Główne objawy to:

Po pierwsze, trudności z oddawaniem moczu, z zatrzymaniem moczu w ciężkich przypadkach. Początkowo pacjenci odczuwają parcie na pęcherz, wydłużony czas oddawania moczu oraz rozdzielony strumień moczu. Stopniowo strumień staje się cieńszy, a zasięg krótszy, aż w końcu przechodzi w kapanie. Kiedy mięsień wypieracza kurczy się, ale nie jest w stanie pokonać oporu cewki moczowej, objętość moczu zalegającego wzrasta, co może prowadzić do nietrzymania moczu z przepełnienia lub zatrzymania moczu.

Po drugie, zwężeniu cewki moczowej często towarzyszy przewlekłe zapalenie cewki moczowej. Może ono prowadzić do wtórnych infekcji pęcherza moczowego, kamieni moczowych lub zapalenia jądra i najądrza. Proksymalny odcinek cewki moczowej rozszerza się powyżej zwężenia, a zastój moczu może prowadzić do nawracających infekcji dróg moczowych, ropni okołocewkowych, przetok cewkowych, zapalenia gruczołu krokowego i najądrza. Powstała niedrożność może powodować wodonercze i nawracające zakażenia dróg moczowych, ostatecznie prowadząc do pogorszenia funkcji nerek, a nawet mocznicy.

Po trzecie, przewlekle podwyższone ciśnienie wewnątrzbrzuszne może prowadzić do powikłań, takich jak przepukliny, hemoroidy i wypadanie odbytu.

3. Badania diagnostyczne zwężenia cewki moczowej

1. Palpacja cewki moczowej i badanie moszny/odbytu

Wszyscy pacjenci z pourazowym zwężeniem cewki moczowej powinni być poddawani rutynowym badaniom odbytu, odbytnicy i prostaty. Znaczne przemieszczenie prostaty ku górze sugeruje wyższe położenie zwężenia lub dłuższy odcinek zwężenia. Rektoskopia pozwala określić obecność, rozmiar i lokalizację przetoki cewkowo-odbytniczej.

2. Badanie cewki moczowej

Sondowanie cewki moczowej pozwala określić lokalizację, stopień i długość zwężenia.

3. Uretografia

Badanie to stanowi istotną podstawę do wyboru metody leczenia.

4. USG cewki moczowej

Daje to tę zaletę, że umożliwia wyraźne rozróżnienie warstw światła cewki moczowej, tkanki ciała gąbczastego oraz tkanek okołocewkowych, co pozwala na precyzyjną ocenę długości zwężenia, unikając przy tym powtórnej ekspozycji na promieniowanie rentgenowskie podczas badań z użyciem środka kontrastowego.

5. Rezonans magnetyczny cewki moczowej

Wartość diagnostyczną w przypadku zwężeń cewki moczowej po złamaniach miednicy ma obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI).

6. Inni

Zakażenia układu moczowego często wiążą się z nieprawidłowymi wynikami badań moczu i badań bakteriologicznych, które mają istotne znaczenie przy wyborze antybiotyku.

4. Leczenie zwężenia cewki moczowej

Obecne metody leczenia zwężenia cewki moczowej obejmują przede wszystkim jej rozszerzenie, wewnętrzną uretrotomię, laseroterapię, implantację stentu do cewki moczowej oraz otwartą rekonstrukcję cewki moczowej, w tym zespolenie koniec do końca i uretroplastykę substytucyjną. Wybór leczenia powinien być indywidualny, w oparciu o etiologię, lokalizację, długość, powikłania oraz historię przebytych operacji, aby opracować spersonalizowany plan leczenia dla każdego pacjenta.

Zastrzeżenie

Część treści w tym artykule pochodzi ze źródeł internetowych. W przypadku naruszenia prosimy o kontakt w celu usunięcia treści.

Podane tutaj informacje medyczne mają charakter wyłącznie poglądowy i nie powinny być wykorzystywane jako podstawa diagnozy klinicznej ani leczenia.