Kluczowe punkty wymagające uwagi podczas czystego cewnikowania przerywanego

Czysta przerywana cewnikowanie — notatki z praktyki klinicznej

Podczas czystej cewnikowania przerywanego (CIC), objętości moczu pobranego od tego samego pacjenta przez różnych operatorów w tym samym okresie mogą się różnić o 50–100 ml. Różnice te wynikają z różnic w technice, kącie wprowadzenia i sposobie manipulacji cewnikiem przez operatorów. Nieprawidłowa technika może prowadzić do niepełnego opróżnienia pęcherza, co prowadzi do zwiększenia objętości moczu zalegającego po mikcji (PVR) i zwiększonego ryzyka zakażenia dróg moczowych (ZUM). Może to również prowadzić do niedokładnej oceny objętości moczu zalegającego. Poniżej opisano kluczowe punkty praktyczne dotyczące cewnikowania przerywanego.

Optymalna głębokość wprowadzenia cewnika

Cewnik należy wprowadzić na głębokość, na której najpierw obserwuje się mocz, a następnie wprowadzić go nieco głębiej (dodatkowe 1–3 cm). Zadowalającą głębokość potwierdza się obserwacją stałego, silnego strumienia moczu – a nie po prostu wprowadzeniem go na ustaloną głębokość (np. 4–6 cm u pacjentek) i zatrzymaniem, jak to tradycyjnie robiono.

Zastosowanie ucisku brzucha — czas i technika

W początkowej fazie cewnikowania NIE należy stosować ucisku jamy brzusznej. Na tym etapie pęcherz moczowy jest rozdęty; zastosowanie ucisku może spowodować nagły wzrost ciśnienia śródpęcherzowego, co grozi refluksem pęcherzowo-moczowodowym (OPM). Ponadto pacjenci, u których utrzymuje się czucie, będą odczuwać znaczny dyskomfort lub ból spowodowany uciskiem.

Ucisk brzucha należy stosować dopiero po rozluźnieniu napięcia pęcherza moczowego. W miarę jak ciśnienie śródpęcherzowe stopniowo spada (co objawia się spowolnieniem lub rzadszym strumieniem moczu), należy stopniowo zwiększać ciśnienie. Zastosowane ciśnienie powinno mieścić się w granicach tolerancji pacjenta i nie może powodować urazu brzucha. Skuteczność ucisku potwierdza się, gdy strumień moczu staje się szybszy i pełniejszy.

W końcowej fazie cewnikowania u niektórych pacjentów w świetle cewnika mogą znajdować się osady lub zanieczyszczenia. W tym momencie należy utrzymać nacisk ręki na brzuch – NIE należy zwalniać nacisku przed całkowitym wycofaniem cewnika. Dopiero po usunięciu cewnika można zwolnić nacisk. Przedwczesne zwolnienie nacisku powoduje powstanie podciśnienia w pęcherzu, co może spowodować cofanie się osadu i resztek moczu do pęcherza.

Radzenie sobie z powolnym lub rzadkim przepływem moczu

Jeżeli strumień moczu jest wolniejszy lub rzadszy pomimo ucisku brzucha, należy podjąć następujące działania:

① Delikatnie obróć cewnik, aby zmienić położenie otworów bocznych końcówki cewnika w pęcherzu, zmieniając w ten sposób kąt cewnika.

② Dostosuj głębokość wprowadzenia cewnika (nieznacznie wsuwając lub wysuwając go), aż końcówka cewnika zostanie ponownie zanurzona w kałuży moczu.

③ Gdy strumień moczu powróci lub stanie się szybszy i pełniejszy, cewnik należy utrzymać w tej pozycji (pod odpowiednią głębokością i kątem), aby kontynuować drenaż.

④ Jeśli powtarzane pomiary nie przynoszą dalszego przepływu moczu, pęcherz uznaje się za skutecznie pusty. Jeśli stan pacjenta na to pozwala, przed ostatecznym usunięciem cewnika można podjąć próbę zmiany pozycji ciała (np. uniesienia wezgłowia łóżka).

Technika wycofywania cewnika

Podczas wycofywania cewnika, musi on być zawsze utrzymywany poniżej ujścia cewki moczowej. Ręka wywierająca nacisk na brzuch musi utrzymywać podtrzymujący nacisk przez cały proces wycofywania.

Pozycjonowanie pacjenta

Podczas cewnikowania pacjenci są zazwyczaj układani w pozycji leżącej na plecach. Jeśli pacjent jest w stanie siedzieć, można przyjąć pozycję półleżącą lub siedzącą. Pacjenci płci męskiej, którzy są w stanie stać, mogą samodzielnie wykonać cewnikowanie w pozycji stojącej. Ważna uwaga: pozycja leżąca zazwyczaj pozwala na wydalenie o 50–150 ml mniej moczu niż pozycja siedząca lub stojąca.

Radzenie sobie ze skurczem cewki moczowej podczas cewnikowania

Jeżeli podczas cewnikowania u pacjenta wystąpi skurcz cewki moczowej lub pęcherza moczowego, NIE należy stosować nacisku na brzuch, ponieważ może to nasilić skurcz.

W przypadku pacjentów płci męskiej, u których występują trudności z wprowadzeniem cewnika z powodu skurczu: należy odczekać, aż skurcz ustąpi, a następnie wybrać cewnik o nieco mniejszej średnicy, obficie nałożyć lubrykant i szybko wprowadzić. Gdy cewnik napotka lekki opór w cewce moczowej, delikatnie unieść penisa w kierunku ściany brzucha – ten manewr zmniejszy opór i ułatwi wprowadzenie.

Jeśli opór jest zbyt duży, aby umożliwić wprowadzenie cewnika, NIE należy na siłę wprowadzać cewnika wielokrotnie, ponieważ może to spowodować krwawienie z cewki moczowej, uszkodzenie błony śluzowej i nasilenie skurczu. Pod kontrolą kliniczną można zastosować techniki manualne w celu stłumienia skurczu lub farmakologiczne środki rozkurczowe.

Wybór cewnika

Należy wybrać cewnik o największej średnicy, odpowiedni do średnicy cewki moczowej pacjenta. Większy cewnik ułatwia wydalanie osadów i zanieczyszczeń, zapewnia silniejszy strumień moczu i skraca czas cewnikowania.

Specjalne uwagi dotyczące menstruacji

Podczas menstruacji pacjentki mogą zdecydować się na cewnik stały, jeśli jest to wskazane, lub zmniejszyć częstotliwość cewnikowania przerywanego, jeśli możliwe jest spontaniczne częściowe oddawanie moczu.

Zastrzeżenie
Część treści w tym artykule pochodzi ze źródeł internetowych. W przypadku naruszenia prosimy o kontakt w celu usunięcia treści.
Podane tutaj informacje medyczne mają charakter wyłącznie poglądowy i nie powinny być wykorzystywane jako podstawa diagnozy klinicznej ani leczenia.